I dedicate this piece to N & N, and thanks to {Hamed Safaee} for his timely article, "Me and My American Friend," which ruined my sleep as well as my lungs, but it brought freshness to my eyes. Not all events and names in this piece are fictitious.
* * *
"I love you," I say. "Then let's go to New York and get married," you say. I write these lines to explain why I am not going with you.
I have -- or had -- a friend to whom I owe my life. One day, a day before 11th grade finals, I was wrestling with the chemistry book when he gave me {Antonioni}'s Blow-up, "Watch this," he said. I did. And things haven't been the same since. Can you dig this? I never touched chemistry again; instead, I started smoking cigarettes. You remember that last scene where they play tennis without a ball?
My friend left for California 14 years ago: "I will never come back again," he was adamant. He never did. He hated his father. He hated Iran. He was stranded in Switzerland for 6 months and eventually married a 70-year old American to set his foot through the US custom's door. Years later, he called {Babak Ahmadi} to ask him, not for the first time, "I don't understand why you came back to Iran on the flight after [Mr. Khomeini] and why you are still there." He called me too: "I am dying for those Tuesday film nights when we went from SEPAH Sq. to SHEMIRAN Fork, smoking cigarettes along the way and talking about movies and {Ladan Taheri} -- how she goofed on sensor scenes during projection. I miss the half ruined wall of SHARIATI Ave -- how we made fun of the shadow of MELIKA's nose on that wall and how she went for an operation because of it. Have you heard of her recently?" "She’s moved to the States, to Detroit. She works at an architectural firm, getting paid twenty an hour. When her grandmother died she vowed never to come back. And she hasn't." He changed the subject: "Why is everyone so stupid in America? They don't know the difference between Iran and Iraq." "Why don't you come back?" He hated the streets and the people. He had forgotten the people walking those streets, the streets – our streets -- that were different from any other person's streets. I wouldn't be walking these streets 14 years later, inhaling lead and smoke, I wouldn't be listening to {Namjoo} while those alongside me listened to {Benjamin}, and I wouldn't rush home to continue with my script. Had I not walked these streets, I wouldn't have fallen in love with you. The day after, I scanned the preface of Babak Ahmadi's book On Tarkovsky's Cinema and sent it to my friend, "Read this and you will understand why Ahmadi is still in Iran." I should give it to you as well; he speaks of those long, sad, and quiet lines outside ASR-E JADID movie theater, in the gray 80s of war and post-revolution anxiety, when people waited half a day for tickets of a Tarkovsky movie, in a language they did not understand, without Farsi subtitles, but they still sat, watching, without batting an eyelash. These lines lead to many friendships and marriages, which possibly lead to break-ups and divorces, but all of them are remembered -- why, it may not be clear.
Do you remember NEGAR, HAMID's wife? Do you remember how she decided that she wanted to continue her education abroad? Hamid would argue that he was a documentary filmmaker, that he wouldn't know the ropes there. He wanted to stay, but Negar insisted, "If you love me, you would come with me." I told Hamid, "Ask her why she wants to go. What does she want to learn? Wasn't she in love with this line in {Marguerite Duras}'s La Pluie d'été ("Summer Rain," 1990): Why should we learn things that we already don't know?" Hamid, of course, didn't say anything to her. He was in love. By that time, he only listened to {Madonna}'s "Forbidden Love," and sang to himself: "Once upon a time, there was boy, and a girl… whose lives were different." He called one day, "We need four witnesses at the notary public; can you come?" When the divorce was being processed, Negar was crying non-stop and Hamid was holding her hand, comforting her. The notary officer was puzzled. Negar went away. At first, she couldn't get a visa. She also married to get that visa. I don't know if Hamid came to know that or not, I never dared to ask. Some time ago, Negar called from Chicago. I asked how her school was. She said that she hadn't even tried to enter the university because she had had to find a job and earn money. I didn't ask what she was doing. I was sure it wouldn't be easy for her to answer, and I didn't ask when she would want to go to school. She said: "Do you remember those nights you would come to our house and showed us films with your projector. We sat till the morning talking and we forgot about the world outside our walls?" And I didn't tell her that when I passed the door of her old house, I dared not look lest their spirits (that of Hamid and Negar) came alive, merry and spirited. "Where are you going," I would ask them and each time they would say, "Masuleh." I didn't ask Negar whether she missed the village of Masuleh. I knew how she loved Paris, Texas. She could identify with TRAVIS and she had a badly-taken picture of Masuleh on the wall of her house, which, before he moved in, Hamid described as "Our Paris: Masuleh, Paris, Texas." That's why I only asked whether she had seen {Wenders}' last film. No, she said, "European films are hard to come by here." I said that I had bought my copy outside of NADERI Café from a street vendor for 1 Euro. She didn't say anything.
Now you are sitting in front of your white canvas and I am no longer writing. I come and kiss you. You are restless; "I can’t paint here, I have to go," and I can see Manhattan skyscrapers above your head. You say that you are sick to the stomach of the street noise of this city, of the landlord whose knock on the door runs shivers down your spine. You hate Iran, you detest the streets of this city, confinements make your depressed, and that you have to go. And I ask you, "What do you want to paint in New York? What should I write about?" that, "These pained figures of yours on canvas and these writings of mine are connected to the sickening noise of this city, the frightful landlord, these hateful streets, and all the ridiculous confinements imposed on you," that, "My love for you becomes unique through these things, that I can't kiss you out on the streets, that I would wait for your SMS for 20 minutes on the street so that you could tell me whether the landlord had left, for me to come back to a house in which you had turned all the lights off but turned the soundtrack of {Kieślowski}'s Blue on, and I would sit back and kiss you silently." How can we experience a kiss like this in New York? Now you talk about WAR and about the necessity for having a second passport. You are envious of your friend LALEH, who is about to marry that American boy and leave. And I won't tell you that I am ready to bet that when Laleh sets foot in America, and her husband won’t have to stutter in Farsi and Laleh would have to speak another language, unable to be the glib talker that she was, when she’d stammer English, and had to define her emotions anew, she would dream of being back, of talking with that good-for-nothing MEHRAN on the lawns outside the Artists Forum. And I don't understand what you would do in New York when the WAR starts. Watching CNN and listening to {Christian Amanpour} bullshit, would you remember LORD Confectionary with its excellent coffee and delicious "Gathas"? Wouldn't you want to know if this place was hit or if that place was standing? What would a second passport be worth when that happened? Where would you want to go with it?
Let me tell you, my love, you deal with paint, not with physics or mathematics. I live with film and writing, not with aerospace and mechanics. Do you know where you and I get our identity from, our authenticity, and our creativity? Do you know where all these are coming from? From obsession, the obsession that the seemingly heinous streets of this city force on us. Take {Amir Nadei}. He became Amir Naderi by making Davandeh (1984, "The Runner") and Aab, Baad, Khaak (1985, "Water, Wind, Dust"). He was obsessed with WATER. When? In the early 80s, when we were dying of thirst. He migrated to New York and 20 years later, he is making Marathon, whose protagonist is obsessed with breaking the record of solving newspaper puzzles. Do you understand the difference? Now, among those who have migrated he is faring much better.
My love, if French surrealists gathered in a café, closed their eyes, tried to "dream", and made use of this experience in their art, we are a people who "live" the Surreal; and we fail to appreciate how much this can be creative. On Tuesdays, in these TehranAvenue meetings, we sit together and recount, with eyes wide open, the events that happened to us the week before, and you must know how much irreality is in those stories, each of which could've been easy material for {Dali} or {Breton} or {Buñuel}, let alone the always formalist Americans, and we are spinning dreams of places where they will give us freedom and comfort a la West. But they would take away one thing from us: our selves.
You know what? There are things in our lives and in the way we experience that only we can understand, and that I wouldn't give up for any price: Is there any place that could have three consecutive presidents like {Rafasanjani}, {Khatami}, and {Ahmadinejad}? How precious is the scene of a president appearing in white stretch pants before the Iranian National Football team and driving a ball passed the national goalkeeper? Isn't this sight a conceptual art piece? Or, how about that "yellow cake" Sharif University so innocently ordered to celebrate Iran's joining the Nuclear Club, and the prank that the baker played on them with the two green minarets he/she put on it that clearly resembled phalluses, and whose images have been circulating all over the world. Our basiji militias try to portray themselves as roughs, thugs to be scared of, but then they send each other congratulatory notes on religious occasions and dirty jokes with SMS on others; they secretly exchange ARASH videos, listen to EBI and Benjamin, and share with each other all the forbidden things that they confiscated from boys and girls out on the streets. How about our women, with their replicated noses, their mutant-fashion dress, their sardined makeup, their seemingly simplistic words and complex characters, and their suspension between Virgin Mary and {Shakira}? How about our traffic, the way we drive, the pollution, addiction rate, accident statistics, our {Ali Daee} and {Rezazadeh}, an administration that each day denies or forgets what it promised the day before? All these and many more things are unique, and you and I need to realize what this means. Yesterday, a camel caravan in the middle of PASDARAN Ave was passing in front of the window of a women's attire shop, with sexy, Islamic mannequins posing for them. Everything was cool. Nothing seemed to bother anyone. Do you know what this means? Do you understand the essence of art running the veins of this city?
Did you read {Sean Penn}'s piece after his trip to Iran? Do you remember how childish and bad it was? Why did he have to write like that? I tell you why, because he never got it, that Iran was different from Iraq, that it was different from Mexico (I am sick of hearing that "Tehran is much like Mexico City." It is not.) Sean Penn can never understand what it means for us to kiss. It is unique to this culture, to Iran, to Tehran, X Street, in the year 2006. He didn't even understand that when he was checking out the Friday Prayers and the camera was both capturing him and the prayer leader, {Jannati}, this was an art piece in itself. He wouldn't understand that none of those on FERESHTEH St, who circled him to get autographs, would consider wearing his ridiculous clothes for even one second. Just because he is an American, he thinks he understands everything, and he is wrong.
* * *
I know that you are dying to become a "mother." You tell me: "I was dreaming that I had a child, whose father was you." When you wake up, you tell me "I still remember the cheeks and buttocks of the baby as you were pinching them." And you continue, "Let's go from here and marry there, and become mommy and daddy. And you can pinch my baby's ass as much as you want." You know that I love to do that. I love the smell of milk and vomit; but you know, I hate to see that day when, after watering the garden I would open a bottle of beer and sit on the hammock, holding the baby in my arm, "Do you know, little thing, I so miss TALEQANI St and one of those Tuesday afternoons at TehranAvenue, with coffee and cold tea, for standing on the balcony and smoking cigarettes, and listening to {Sohrab} and {Sima} and {Jinoos} and {Hamed} and {Arefeh} and {Shadi}, and others." I don't like to be doing this. These are not my words.
But, you will go. One day, not long from today. And you will call me one day to say that you have missed some place, or missed doing something. There are things that no one will understand when you leave this place. For example, to go look in the summer for something that can only be found in the winter (like halim) and to find it 20 kilometers away, somewhere, and to become simply elated. Your American friends will not understand anything about that. Do remember, however, that on the day you call to reminisce, let it not be a Tuesday, because I won't want to miss the meeting. When your child grows up, do show her {David Lynch}'s Blue Velvet, so that she may leave the chemistry book aside. And, do pinch her ass on my behalf.
Top
«من و دوست امریکاییام»: رؤیایی که مال من نیست
وحید ف. پارسا
مردادماه ۱۳۸۵
این نوشته به ن. و ن. تقدیم میشود، و ممنون از {حامد صفایی}، برای این تم ِ عالی ِ بهموقع، «من و دوست آمریکاییام»، که یک شب خواب من رو خراب، و ریههام رو خرابتر کرد، ولی بهجاش چشمام کلی خیس خورد و تازه شد. (توضیح: همه وقایع و اسمهای این نوشته خیالی نیستند، بعضیهاشون واقعیاند.)
* * *
میگم: «عاشقتم.» میگی: «بیا بریم نیویورک، اونجا ازدواج کنیم.» حالا اینا رو برات مینویسم که بدونی چرا باهات نمیآم، خوندن و نخوندنش با خودت.
یه دوستی دارم -- یا داشتم -- که همه زندگیمو مدیونشم. یه روز، قبل از امتحان ِ شیمی ِ سال سوم دبیرستان، داشتم جلوی کتاب مزخرف ِ شیمی به خودم میپیچیدم که آگراندیسمان ِ {آنتونیونی} رو داد بهم و گفت: «اینو ببین.» دیدم. تموم شدم. خراب شدم. میفهمی؟ دیگه هیچوقت شیمی نخوندم و جاش سیگار *بهمن* کشیدم. فیلمه رو دیدی که؟ اون بازی تنیس ِ آخرش رو یادته؟ که توپ نداره؟
دوستم ۱۴ سال پیش رفت کالیفرنیا و بهتأكید گفت: «دیگه برنمیگردم». و برنگشت. از باباش متنفر بود. از ایران متنفر بود. شش ماهی تو سوئیس ول گشت و آخرش با یه پیرزن ۷۰ ساله امریکایی عروسی کرد تا بتونه ویزا بگیره. یه شب تلفن کرده بود به {بابک احمدی} و مثل همیشه بهش گفته بود که: «من نمیفهمم که تو چرا با پرواز ِ بعد از پرواز آقای {خمینی} اومدی ایران و هنوزم موندی؟» بعد از اون تلفن کرد به من و گفت: «دلم لک زده برای یکی از اون سهشنبه شبایی که میرفتیم *فیلمخانه* و از *میدون سپاه* تا *پیچ شمرون* پیاده میرفتیم و سیگار میکشیدیم و درباره فیلما حرف میزدیم و به {لادن طاهری} میخندیدیم که همیشه یه سری صحنه ناجور از زیردستش در میرفت که سانسور کنه و همیشه توبیخ میشد. دلم لک زده برای اون دیوار خرابه کنار *خیابون شریعتی* که هر هفته سایه دماغ ِ *ملیکا* میافتاد روش و ما میخندیدیم و اینقدر این اتفاق افتاد که آخر رفت و دماغش رو عمل کرد؛ خبر داری ازش؟» گفتم: «اومده امریکا، دیترویت. تو یه شرکتْ نقشهکشی میکنه، با ساعتی ۲۰ دلار. مادربزرگش که مرد، گفت دیگه برنمیگردم، و برنگشت.» دوستم خواست حرف ملیکا رو عوض کنه، گفت: «اینجا توی امریکا چرا همه اینقدر احمقاند؟ اینا فرق ایران و عراق رو نمیدونن چیه.» گفتم: «چرا برنمیگردی؟» گفت: «از اونجا متنفرم. از همه اون خیابونها و آدمهای توش بدم میآد.» یادش رفت که آدمهای توی این خیابونها من و اون بودیم. که خیابون ِ من و اون با خیابون ِ بقیه فرق میکرد. که اگه فرق نمیکرد ۱۴ سال بعد من هنوز توی این خیابونها راه نمیرفتم و سرب و سیگار رو با هم نمیفرستادم توی ریههام و در حالیکه آدم کناریم داره {بنیامین} گوش میکنه من {محسن نامجو} گوش کنم و بعد برم خونه فیلمنامهم رو بنویسم. که اگه توی این خیابونها راه نمیرفتم دیگه عاشق ِ تو نمیشدم. فردای اون شبْ مقدمه چاپ جدید ِ کتاب سینمای تارکوفسکی ِ بابک احمدی رو اسکن کردم و براش فرستادم و براش نوشتم که: «این رو بخون؛ میفهمی که چرا احمدی هنوز توی ایران مونده.» باید بدم تو هم بخونیش؛ وقتی که داره از صفهای مغموم و ساکت ِ جلوی *سینما عصرجدید* مینویسه، سالهای خاکستریتر از الان ِ دهه ۶۰، آدمهایی که منتظر بودن تا بلیت فیلمهای {تارکوفسکی} رو برای ساعت ۲ شب بخرن، فیلمایی که به زبان روسی و بدون زیرنویس پخش میشد و هیچکس هیچی از اونا نمیفهمید، ولی هیچکس تا آخر فیلم یک کلمه حرف نمیزد و از جاش تکون نمیخورد. آدمایی که توی همون صفها با هم دوست شدن و عاشق شدن و ازدواج کردن و طلاق گرفتن و خیلیهاشون دیگه اینجا نیستن. ولی هیچکدومشون رو پیدا نمیکنی که وقتی یاد اون روزا بیفتن، دلشون برای یه چیزی، که نمیدونن چیه، تنگ نشه.
*نگار*، زن ِ *حمید* رو که یادته؟ گیر داد که من باید برم، برای ادامه تحصیل و دکترام رو بگیرم. حمید میگفت: «من مستندسازم. بیام اونجا چه کار کنم؟ تو برو. من اینجام.» نگار میگفت: «اگه من رو دوست داری باید باهام بیای.» به حمید میگفتم: «بهش بگو میخواد دکترای چی رو بگیره؟ دیگه چی میخواد یاد بگیره؟ مگه اون نبود که عاشق ِ {مارگریت دوراس} بود و کتاب باران تابستاناش و این جمله که: چرا آدم باید چیزایی رو یاد بگیره که بلد نیست؟» حمید هیچی بهش نگفت. عاشقاش بود. روزهای آخر فقط عشق ممنوع ِ {مدونا} رو گوش میکرد و زیر لب میخوند: «روزی روزگاری، یه پسری بود، یه دختری... که جنس ِ زندگیشون با هم فرق میکرد.» یه روز تلفن کرد و گفت: «توی محضر چهار تا شاهد لازمه. اگه میتونی بیا.» محضردار که خطبه طلاق رو میخوند، نگار یهریز گریه میکرد و حمید دستش رو گرفته بود و دلداریش میداد. یارو نمیفهمید این دیگه چه جور طلاقیه؟ نگار هم رفت. اولش نتونست ویزا بگیره. اون هم یه ازدواج صوری کرد تا بتونه ویزا بگیره. نمیدونم حمید فهمید یا نه؟ هیچوقت جرأت نکردم ازش بپرسم. چند وقت پیش نگار از شیکاگو تلفن کرد. پرسیدم: «دانشگاه خوبه؟» گفت: «هنوز نرفتم سراغش. باید یه کم کار کنم تا بتونم روی پای خودم وایسم. خیلی ازم وقت میگیره.» ازش نپرسیدم که چه کار میکنه، که میدونستم سختشه که جواب بده، و بهش نگفتم که چند سال بعد، توی ۴۰ سالگی، دیگه چی میخواد توی دانشگاه یاد بگیره؟ گفت: «یادته اون شبایی رو که میاومدی خونه ما، با پروژکتور فیلما رو مینداختیم روی دیوار و تا صبح اینقدر چایی میخوردیم و فیلم میدیدیم و حرف میزدیم که یادمون میرفت دنیای دیگهای هم وجود داره؟» گفت: «بعضی وقتا از خودم میپرسم اون دیوار ِ سفید خونهمون دلش برای ما و فیلمایی که روش میافتاد تنگ نمیشه؟» و من بهش نگفتم که هر وقت از جلوی خونه سابقشون رد میشم، جرأت نمیکنم حتی به درش نگاه کنم، چون میترسم که روح اون دو تا رو ببینم که دو تا کولهپشتی انداختن پشتشون و دست هم رو گرفتن و میگن و میخندن و من ازشون میپرسم: «کجا میرین اینموقع؟ کجا میرین وسط بهار، وسط تابستون، وسط پاییز، وسط زمستون؟» و اونا هر دفعه میگن: «ماسوله.» ازش نپرسیدم که دلش برای ماسوله تنگ نشده، که همیشه میگفت: «آخر دنیاست برای ما.» میدونستم که عاشق ِ پاریس تگزاس بود و میگفت که چهقدر *تراویس* رو میفهمه و یه عکس ِ ناواضح از یه خونه تو ماسوله رو توی خونهشون داشت، که اولین بار با حمید توی اون خونه خوابیده بود، و میگفت: «اینجا پاریس ِ ماست: ماسوله- پاریس- تگزاس!» برای همین فقط بهش گفتم: «فیلم آخر {وندرس} رو دیدی؟» گفت: «نه. اینجا فیلم ِ اروپایی سخت و دیر پیدا میشه.» و من بهش گفتم: «تازگیها جلوی *کافه نادری* دیویدی میفروشن ۱۰۰۰ تومن. از اونجا خریدمش.» هیچی نگفت.
حالا تو نشستی جلوی بوم سفیدت و من از پای نوشتن بلند میشم، میآم میبوسمت. بیقراری میکنی و میگی: «من اینجا نمیتونم نقاشی کنم. باید برم.» و من میتونم آسمونخراشای *منهتن* رو بالای سرت ببینم. میگی که حالت از صدای «باقالی ِ تازه، کیلویی ۳۰۰ تومن»ی که از تو کوچه میآد به هم میخوره. از صاحبخونهای که از ترسش باید هر دفعه که من میآم پیشات، منتظر یه فاجعه باشی متنفری. از ایران متنفری. از این خیابونا بیزاری. محدودیت مریضات میکنه. و باید بری. و من بهت میگم که: «تو توی نیویورک از چی میخوای نقاشی کنی؟ من از چی بخوام بنویسم؟» که: «این فیگورهای رنجکشیده تو و این نوشتههای من فقط با همین صدای باقالیفروش و با همین صاحبخونه عوضی و توی همین خیابونایی که ازشون بیزاری و با همین محدودیت ِ غریب، اتفاق میافتن.» که: «عشق من به تو همینجوری خاص میشه؛ که نتونم تو خیابون ببوسمت و مجبور شم ۲۰ دقیقه سر کوچه منتظر بمونم که برام اساماس بزنی که از صاحبخونه خبری نیست و من، تازه اگه شرکت *تالیا* محبت نکنه و اساماسات ۴۰ دقیقه بعد به دستم نرسه، بیام و تو چراغا رو خاموش کرده باشی و شمعا رو روشن کرده باشی و صدای موسیقی ِ آبی ِ {کیشلوفسکی} بیاد و من آروم تکیهات بدم به دیوار و بیسروصدا ببوسمت.» توی نیویورک کِی میشه بوسیدن رو اینجوری تجربه کرد؟ حالا تو از جنگ میگی و از «پاسپورت ِ دوم»ی که لازم میشه. حسرت ِ دوستات *لاله* رو میخوری که داره با اون پسر امریکایییه ازدواج میکنه و میره -- و من بهت نمیگم که حاضرم باهات شرط ببندم که لاله وقتی پاش برسه به امریکا و دوستش، به جای ِ فارسی ِ دستوپا شکستهای که اینجا مجبوره حرف بزنه، به زبون مادریش حرف بزنه و لاله مجبور شه که بهجای بلبلزبونیهای اینجاش، به یه انگلیسی ِ نصفهنیمه حرف بزنه، چهقدر زود همه احساساتش رو باید از اول تعریف کنه و دلش میخواد برگرده همینجا و با همون *مهران* ِ قراضه روی چمنای جلوی *خانه هنرمندان* ولو بشه و گپ بزنه -- و من نمیفهمم که وقتی جنگ بشه و تو توی نیویورک باشی و اخبار رو از *سیانان* نگاه کنی و به پرتوپلاهای همیشگی ِ {کریستین امانپور} گوش کنی، چهجوری میتونی یاد *شیرینیفروشی لرد* و کافهش و قهوه فرانسه عالیش و گاتاهایی که همیشه با هم میخریم و با قهوهمون میخوریم و دست هم رو میگیریم نیفتی و نگران نشی که: «الان که جنگه، اونجا خراب شده یا هنوز هست؟» وقتی نتونی این رو بدونی، پاسپورت دوم دیگه به چه دردت میخوره؟ باهاش کجا میخوای بری؟
میدونی عزیز ِ من، تو با نقاشی سر و کار داری، نه با ریاضی و فیزیک. من به نوشتن و فیلم زندهام، نه به علوم فضایی و مکانیک. و هویت ِ من و تو، اصالت ِ من و تو، اثر ِ من و تو، میدونی از کجا میآد؟ از «درد»، و از دردی که توی همین کوچه و خیابونای -- بهظاهر -- نفرتانگیز به من و تو تزریق میشه. {امیر نادری} رو ببین: امیر نادری وقتی «امیر نادری» شد که اینجا دونده و آب، باد، خاک رو ساخت، که دردش، درد ِ «آب» بود، کِی؟ اول دهه ۶۰، که همه ما داشتیم از عطش میسوختیم. رفت نیویورک و ۲۰ سال ِ بعد داره ماراتون میسازه، که درد ِ طرف اینه که بتونه رکورد حلکردن ِ جدول در یک روز رو بشکنه؛ فرق قضیه رو میفهمی کجاست؟ تازه اون تنها کسییه که رفت و اینقدر بدبختی کشید تا بالاخره تونست کار کنه.
عزیز من! اگر سوررئالیستهای فرانسوی توی یه کافه دور هم جمع میشدن و چشمهاشون رو میبستن و «سعی میکردن» که خواب ببینن و از این تجربه برای خلق آثارشون استفاده کنن، ما تنها مردمان ِ جهانیم که داریم سوررئالیسم رو «زندگی میکنیم» و قدرش رو نمیدونیم که چهقدر میتونه به کار خلق ِ هنرمون بیاد. سهشنبهها، توی همین جلسههای هفتگی ِ تهراناوهنیو، ما دور هم میشینیم و، با چشمای کاملاً باز، اتفاقاتی رو که توی هفته برامون افتاده برای هم تعریف میکنیم و تو نمیدونی که توی همین حرفا چهقدر ماجرای سوررئال میشنوی که هر کدومش میتونه ماده خام چند تا اثر هنری باشه. مادههای خامی که {آندره برتون} و {دالی} و {بونوئل} شاید آهاش رو میکشیدن تا بهدست بیارن، چه برسه به امریکاییهای همیشه فرمالیست، و ما رؤیای سرزمینهایی رو توی سرمون پرورش میدیم که اونجا همه چی بهمون میدن و فقط یه چیز رو ازمون میگیرن: خودمون رو.
میدونی چیه؟ یه چیزایی توی زندگی ما هست و یه تجربههایی که فقط ما درکشون میکنیم، که من به هیچ قیمتی دلم نمیخواد تجربهشون رو از دست بدم: این که توی کشوری زندگی کنی که سه تا رییسجمهور ِ پشتسر هماش، {هاشمی رفسنجانی} و {خاتمی} و {احمدینژاد} باشن (تو نمیدونی داشتن ِ یه رییسجمهور ِ عجیب و تماشای عکساش با گرمکن ورزشی ِ سفید و گلوگشاد، در حال زدن ضربه پنالتی به دروازهبان تیم ملی چه تجربه هنری ِ مهمی محسوب میشه -- که فقط عکساش یه اثر کاملاً کانسپچواله و ما این رو درک نمیکنیم --. یا فقط نگاهکردن به کیک زردی که بهافتخار «فنآوری هستهای»، معصومانه، سفارش ِ پختاش رو داده و بعد یه شیرینیپز ِ شیطون پیدا شده و دو تا مناره سبزرنگ گذاشته روی کیک و یه اثر ِ اروتیک خلق کرده و عکس این کیک به تمام دنیا مخابره شده، واقعاً یه تجربه مهم سوررئالیستییه). بسیجیهای ما، که سعی میکنن هر چه بیشتر خودشون رو خشن و ترسناک نشون بدن، برای هم تبریک *عید فطر* و جوکهای بیادبی اساماس میکنن و یواشکی برای هم ویدئوهای {آرش} رو کپی میکنن و {اِبی} و بنیامین گوش میکنن و آخر شب غنائمی رو که از دخترا و پسرا جمع کردن، بین ِ هم تقسیم میکنن. دخترهای ما با دماغهای همهمثل ِهمْ عملکرده و لباسهای مندرآوردیشون و آرایشهای چندکیلوییشون و حرفهای ساده و شخصیتهای الکی پیچیدهشون و معلقبودنشون بین {مریم مقدس} و {شکیرا}. رانندگیها و ترافیک و آلودگی هوا و میزان معتادان و آمار تصادفهای ما، {علی دایی} و {رضازاده}، دولتی که هر روز حرف ِ روز قبل خودش رو تکذیب یا فراموش میکنه و انگار نه انگار. همه اینا و خیلی چیزای دیگه بینظیرن و من و تو باید بفهمیم که یعنی چی. دیروز، توی روز روشن، یه کاروان چهار نفره شتر داشت از وسط *خیابون پاسداران* رد میشد و پشتش ویترین ِ یه فروشگاه لباس زنونه، با مانکنهای سکسی-اسلامیاش، داشت میدرخشید، و همه چیز عادی بود و کسی تعجبی از این بابت نداشت. میدونی این یعنی چی؟ میدونی این یعنی یه ذات هنری ِ فوقالعاده مهم؟!
گزارش {شان پن} رو بعد از سفرش به ایران خوندی؟ یادته چهقدر سادهلوحانه و کودکانه و «بد» بود؟ و دلیلش چی بود؟ این که همین حرفا رو نفهمیده بود. نفهمیده بود که ایران با عراق فرق میکنه. این که ایران با مکزیک هم فرق میکنه (این حرف دیگه حالم رو به هم میزنه که: «تهران عین ِ مکزیکوسیتییه.» نیست، همین). شان پن این رو نفهمیده بود که تجربه بوسیدن من و تو، منحصره به ایران، تهران، خیابون فلان، ۱۳۸۵، و توی دنیا منحصربهفرده. حتی نفهمیده بود که وقتی رفته به *نماز جمعه* و روی پشتبوم قایم شده و اون طرف ِ بوم آقای {جنتی} داشته به امریکا فحش میداده، خودش موضوع یه اثر هنری شده بوده. و حتی نفهمید که حتی یکی از اونایی که تو *خیابون فرشته* دورش جمع شدن و ازش عکس و امضاء گرفتن، حاضر نمیشه برای یه ساعت هم که شده لباسهاش رو با لباسهای بیربط ِ اون عوض کنه. فقط فکر کرده که چون امریکایییه، پس همه چی رو فهمیده، و کاملاً اشتباه کرده بوده.
*
میدونم که میسوزی برای «مادربودن». به من میگی: «خواب دیدم که یه بچه دارم، که باباش تویی.» از خواب که بیدار میشی میگی: «هنوز لپ بچه و کونهای قلمبهاش رو، که تو گازشون میگرفتی و من خوشم نمیاومد، توی دستام حس میکنم.» و ادامه میدی: «بیا با هم از اینجا بریم و اونجا با هم ازدواج کنیم و مامان و بابا بشیم. تو هم هر چهقدر خواستی کون بچهمون رو گاز بگیر.» میدونی که من میمیرم برای این کار و برای بوی بچه، که بوی شیر و استفراغه. ولی میدونی، دلم نمیخواد یه روزی بیاد که بعد از آبدادن ِ باغچه جلوی خونه، یه بطری آبجو دست بگیرم و روی ننو بشینم و خودم رو تکون بدم و به بچهمون بگم: «میدونی بچه، دلم لک زده واسه *خیابون طالقانی* و یکی از اون سهشنبه بعدازظهرهای تهراناوهنیو و قهوه و چای ِ سرد و بیمزهاش و وایسادن توی بالکناش و سیگارکشیدن و از پشت تیرکمونخوردن و به {سهراب} و {سیما} و {ژینوس} و {حامد} و {عارفه} و {شادی} و بقیه گوشکردن و...» این رو دوست ندارم. این جملهها مال من نیست.
تو، ولی میری. یه روزی، نه خیلی دور. و یه روز بهم تلفن میزنی تا بگی که دلت برای یه جایی تنگ شده. برای یه کارایی تنگ شده. که یه چیزایی هست که اونجا کسی نمیفهمه. مثلاً این که صبح ِ یه روز تابستونی گیر بدی که *حلیم* میخوای و من راه بیفتم توی تهران، برای پیداکردن یه چیزی که فقط زمستونا پیدا میشه. و تو اساماس بزنی که: «برگرد دیوونه. شوخی کردم.» و من جواب بدم: «غلط کردی شوخی کردی.» و اینقدر بگردم که بالاخره، 20 کیلومتر اونورتر، از یه جای دیوونهتر از خودم و تو، حلیم پیدا کنم و بخرم و بیارم تا با هم بخوریم. دوستای امریکاییات بعیده از این داستان چیزی سر در بیارن. فقط یادت باشه اون روزی که زنگ میزنی تا این داستان رو دوباره برای هم تعریف کنیم، سهشنبه نباشه، که من جلسه رو از دست ندم. بچهات که بزرگ شد، حتماً فیلم مخمل آبی ِ {دیوید لینچ} رو بده بهش تا ببینه، تا شاید از شر ِ شیمیخوندن خلاص شه. و از طرف من، گاهی، حتماً کوناش رو گاز بگیر.
بالای صفحه
