I have been thinking about my New Year piece since the end of last spring. Unlike my New Year pieces in the years passed, I had planned to look at the bright side of things. I wanted my writings to be overfilled with joy, to flood the screen, to spill on the table, to visit she who reads it, before flowing onto the street and mix with the flowers in the garden and from there to penetrate all the other houses in the neighborhood. I had planned to look at "the bustle on Happiness Street" [1] and take wing to see the city that I had discovered anew this past year from above. I had wanted to embrace its streets and alleys the way a lover would her long lost love.
I had planned to tell stories of real events, not missing any details, not fearing that it may be too long for the reader. I was sure my piece would put a secretive smile on my confederate reader's lips. S/he would walk with me the way we did a few months ago on these very same streets.
I had planned to write of the hot and bloody summer so that a tiny furrow would appear on my reader's forehead. S/he would turn her/his head from side to side and bite her/his lower lip with his upper teeth as s/he read on. "What days!" s/he would have whispered to her/his self, knowing that the difficult times were over.
I had wanted to write about autumn and winter -- how our inner fire warmed our hearts. Each time we fell down, we got up again without hesitation, with more reasons to be hopeful, singing songs of solidarity, certain of our righteousness, in search of the truth, turning the pages of history, beholding "the days made of honey." [2] I had wanted to write an ode to humanity, freedom, righteousness, which has always come out victorious at the end, shutting out bestiality, bondage and falsehood. To my friends who would've objected to my proselytizing tone and ornate language, I would've responded nonchalantly, "What's wrong with that? How many times do we get to drink from the cup of victory for me not to led myself get carried away?"
I had forgotten, though, that history is written by the victor, those whose might makes right, the same ones who have perpetrated this lie that victors are those with the right…. I wanted my piece to be a slap in the face of those whose cynicism I had tolerated throughout; the I-told-you-so crowd, young and old whose only ace is to pretend they knew it all along.
But I no longer can.
Now, I have started writing again after a year of abstention, a year without spilling ink. My hands scurry for words to put in the place of a title:
"And the Garden Is Slowly Loosing Its Green Memories" [3]
The spring, the same season that brings us Noruz, will be upon us, in ten days. People everywhere are going about their spring-cleaning.
…
Someone calls me from the yard. It is the neighbor. She asks me if she should buy me a case of violets. A young man is planting violets in the garden. I am standing on the porch and tasting my tea. I ask her to do so.
…
Footnotes
[1] and [3] Based on poems by {Forough Farrokhzad}.
[2] A verse from {Hafez} used with abandon during the revolution of 1979.
از اواخر بهار سالی که گذشت به این نوشته نوروزی فکر میکردم. چیزهایی توی سرم بود -- بیشتر آرزوهایی -- که خیال داشتم همه را برای نوروز امسال بنویسم. خیال داشتم خلاف نوشتههای تلخ هرساله امسال چیزی بنویسم که گل و ریحان از گوشه و کنار صفحه نمایشگر سرریز کند روی میز و تا روی پاهای آنکس که میخواندش و راه بگیرد به تمام اتاق، به کوچه... و بیامیزد با گل و ریاحینی که از زیر شکاف هر در به بیرون میترواد. خیال داشتم در نوشتهامبه «ازدحام کوچه خوشبخت»[۱] بنگرم و پاهایم از روی زمین کنده شود و از بالا خیابانهای شهری را سیاحت کنم که امسال دوباره کشفش کردهام، فتحش کردهام و چنان با کوچه و پسکوچههایش آمیختم که انگار معشوقی از پس سالهای فراق.
خیال داشتم وقایعنگاری کنم، به تفصیل و مو به مو، بیترس آنکه به درازا بکشد و از حوصله خوانندگانم فراتر رود چرا که میدانستم تاریخهایی را خواهم نگاشت که آن لبخند محو و کمرنگ رضایت از یک همدستی پنهان را بر لبان آنها خواهد نشاند و از اینروست که با من آرام و در سکوت خواهند آمد تا پایان نوشتهام، که پیش از این آمده بودند به همین سیاق، همقدم و با تفاهمی دیریاب در خیابانهای همین شهر.
خیال داشتم از تابستان، گرم و پرخون بنویسم چنان که چین کوچکی بنشیند روی پیشانی آنکس که میخواندش و بغضی گلویش را بفشارد و آنگاه که لب زیرینش را به دندان میگزد سرش را آرام از راست به چپ آونگ کند و زیرلب بگوید: «چه روزهایی بود!» و این جمله و این «بود» عزیزترین ماضی بعید سال باشد چرا که بداند که زمان آن روزها به یقین سر آمده است.
قصد کرده بودم برای نوروز امسال شرح پاییز و زمستانی را بدهم که آفتاب درونمان شهری را گرم کرده بود از آن رو که هربار زمین خوردن را با شتاب بیشتری برخاستیم و سرودخوانان پیش رفتیم و هرمانعی دربرابرمان پود شد و ما رویینتنانی مسلح به حق و حقیقت رفتهایم و برگ تاریخ را ورق زدهایم و «بار دگر روزگار چون شکر»[۲] آمده است. میخواستم جملات ستبر شعارگونهای بنویسم از آزادی و مدنیت و حقانیت که همیشه و در طول تاریخ بر بند و بربریت و تباهی چیره بوده است. جملاتی که از فرط هیجانزدگی، به متنی باسمهای و شعارزده شبیه باشد که صدای دوستانم را درآورد و من سرخوش شانه بالا بیندازم که «چه عیب دارد؟ مگر آدم چند بار طعم سُکرآور پیروزی را میچشد که اینطور شعاری و خالدرشت ننویسد!». غافل از آنکه تاریخ را فاتحان نوشتهاند و هم آنها بودند که چون خود را به حق جلوه دادهاند این باور دروغین را دامن زدهاند که همیشه آنکسی پیروز است که حق میگوید... میخواستم نوشتهام عین سیلی بخورد به صورت تمام آنها که یکسال زهر پوزخندشان را تاب آورده بودم؛ داییجان ناپلئونهای پیر و جوانی که تنها برگ برندهشان «ما که از اول گفتیم» و «ما که میدانستیم» است.
اما نشد.
حالا نشستهام به نوشتن از پس یک سال روزه، یک سال خشکقلمی. دستم میدود روی صفحه کلید برای نوشتن عنوان:
«و ذهن باغچه دارد آرام آرام از خاطرات سبز تهی میشود»[۳]
ژینوس تقیزاده
TehranAvenue| March 10
فروردین ۱۳۸۹
بهار تا یازده روز دیگر از راه میرسد، همان بهار هرساله. همه جا آشفته خانهتکانیست.
...
کسی از حیاط صدایم میکند همسایه است. میپرسد که یک جعبه بنفشه برای من هم بگیرد یا نه! جوانکی در باغچه طبقه پایین بنفشه میکارد. در ایوان ایستادهام و چایم را مزمزه میکنم. میگویم که یک جعبه هم برای من نگه دارد.
…
پانویسها
[۱] و [۳]: وام گرفته از فروغ فرخزاد
[۲]: بیتی از غزلی از حافظ: «بگذرد این روزگار تلختر از زهر / بار دگر روزگار چون شکر آید.» این بیت در یکی از معروفترین سرودهای انقلاب سال ۵۷ به کار رفته است.
